Bu rehber neyi çözer?
Doğru veritabanı seçimi yalnız hız testiyle yapılmaz. Veri modeli, transaction yapısı, sorgu tipi, ekibin uzmanlığı, lisans, HA/DR, güvenlik ve büyüme modeli birlikte değerlendirilmelidir.
PostgreSQL ne zaman öne çıkar?
Karmaşık SQL, güçlü transaction gereksinimi, JSONB ile ilişkisel + yarı yapısal veri, gelişmiş index seçenekleri ve vendor bağımsız açık kaynak yaklaşımı gereken projelerde güçlü adaydır.
Linux üzerinde çok yaygın ve başarılıdır; resmi PostgreSQL topluluğu çok sayıda CPU/OS kombinasyonunu destekler. RAM ve düşük gecikmeli SSD/NVMe özellikle aktif veri seti büyüdükçe önem kazanır.
MySQL / MariaDB ne zaman?
Web uygulamaları, SaaS, e-ticaret, CMS ve klasik OLTP iş yüklerinde MySQL ekosistemi çok yaygındır. InnoDB bellek ve disk I/O davranışı doğru ayarlandığında yüksek işlem hacimlerinde iyi sonuç verir.
MariaDB, MySQL kökenli ekosistem ve açık kaynak tercihleri için değerlendirilir; ancak sürüm/fork farkları nedeniyle uygulama uyumluluğu test edilmelidir.
Microsoft SQL Server ne zaman?
Microsoft .NET, Windows/Entra ekosistemi, mevcut T-SQL/SSIS/BI bağımlılıkları ve SQL Server konusunda güçlü ekip bulunan kurumlarda doğal seçenektir.
SQL Server güncel sürümlerde Windows yanında desteklenen Linux dağıtımlarında da çalışır; Linux tarafında RHEL/Ubuntu ve XFS/ext4 gibi destek şartları sürüm bazında doğrulanmalıdır.
Oracle Database ne zaman?
Çok büyük kurumsal uygulamalar, Oracle ERP/uygulama bağımlılığı, ileri HA/DR gereksinimleri, vendor sertifikasyonu ve Oracle uzmanlığının bulunduğu ortamlarda güçlü konumunu korur.
Oracle seçimi yalnız teknik değil; lisans, destek, donanım/OS sertifikasyonu ve operasyon maliyetiyle birlikte değerlendirilmelidir.
MongoDB ne zaman?
Doküman tabanlı, şeması hızlı değişen, uygulama nesnelerinin JSON benzeri yapıda tutulmasının doğal olduğu iş yüklerinde güçlüdür.
Replica set, sharding ve yatay ölçekleme yetenekleri önemlidir; buna karşılık ilişkisel join/transaction modelinin baskın olduğu sistemlerde ilişkisel veritabanı daha doğal olabilir.
Karar matrisi
Finansal/transaction yoğun ve karmaşık SQL: PostgreSQL, SQL Server veya Oracle. Web/SaaS klasik OLTP: PostgreSQL, MySQL veya MariaDB. Microsoft uygulama ekosistemi: SQL Server. Oracle uygulama bağımlılığı: Oracle. Esnek doküman modeli ve yatay ölçek: MongoDB.
Son karar PoC, gerçek veri hacmi, sorgu profili, backup/restore süresi, HA senaryosu ve güvenlik gereksinimiyle doğrulanmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Tek bir veritabanı her iş yükü için doğru olabilir mi?
Genellikle hayır. Aynı kurum farklı iş yükleri için birden fazla veritabanı motoru kullanabilir; ancak operasyonel karmaşıklığı sınırlamak için standartlaştırma gerekir.
En hızlı veritabanı hangisi?
Tek bir doğru cevap yoktur. Şema, sorgu, index, RAM, storage latency, concurrency ve ayarlar sonucu belirler.
Açık kaynak veritabanı kurumsal kullanım için yeterli mi?
PostgreSQL, MySQL ve MariaDB büyük üretim ortamlarında kullanılabilir; başarı tasarım, uzmanlık, support modeli, HA ve backup kalitesine bağlıdır.
Veritabanı Altyapınızı Birlikte Değerlendirelim
Workload, güvenlik, donanım, HA ve yedekleme gereksinimlerinize göre altyapıyı birlikte planlayabiliriz.
Mimari ve çalışma modeli
Veritabanı seçimi veri modeli, transaction sınırı, sorgu biçimi ve işletim kapasitesinden çıkarılır. İlişkisel sistem ile belge modeli farklı tasarım tercihleridir; belge veritabanı schema düşünmeyi ortadan kaldırmaz. PostgreSQL, MySQL, SQL Server, Oracle, MongoDB ve MariaDB aynı benchmark sayısıyla sıralanmamalıdır. Destek, lisans ve uygulama ekosistemi de kararın parçasıdır.
- 1Veri ve transaction modeli
- 2Sorgu/ölçek gereksinimi
- 3Aday pilotları
- 4İşletim ve kurtarma kabulü
Tasarım parametreleri
- Veri modeli ve sorgu
- İlişkisel, doküman ve transaction gereksinimini gerçek sorguyla değerlendirin; marka popülerliği uygunluk ölçüsü değildir.
- İşletim ve ekosistem
- Sürücü, lisans, ekip yetkinliği, HA ve restore araçlarını PoC kapsamına alın.
- İş yükü ve sorgu dağılımı
- Okuma/yazma oranı, bağlantı sayısı, transaction süresi ve yoğun sorguları ölçün. Veritabanı boyutu tek başına donanım gereksinimini açıklamaz.
- Bellek ve depolama
- Çalışma kümesi, günlük yazması, geçici alan ve checkpoint davranışını ayrı inceleyin. Güvenilir yazma garantisi performans kadar önemlidir.
- Kurtarma zinciri
- Başlangıç yedeği, gerekli günlükler, yapılandırma ve anahtarların birlikte geri getirilebildiğini sınayın.
- Erişim ve değişiklik
- Uygulama rolü, yönetici rolü ve schema değişiklik yetkisini ayırın. Üretimde indeks veya parametre değişimini kontrollü yapın.
Hesap ve uygulama örneği
Örnek sipariş uygulamasında kayıt ilişkisi, eşzamanlı güncelleme, raporlama ve geri dönüş gereksinimi yazılır. İki adayda aynı veri dağılımı ve sorgu kümesi test edilir. Sadece insert hızını değil kilit, indeks maliyeti ve uygulama geliştirme davranışını ölçün.
Hata teşhisi
| Belirti | Olası neden / ayrım | Doğrulama |
|---|---|---|
| PoC hızlı, gerçek veri yavaş | Veri dağılımı, indeks veya eşzamanlılık temsilî olmayabilir. | Gerçekçi boyut ve dağılımla sorgu planı ve transaction gecikmesini karşılaştırın. |
| CPU düşük, sorgu yavaş | Kilit, I/O veya istemci beklemesi baskın olabilir. | Yürütme planını ve bekleme türünü aynı sorgu için inceleyin. |
| Replica bağlı ama verisi eski | Gönderme, uygulama veya transaction beklemesi gerilik yaratabilir. | Son uygulanmış işlem ve kaynağın commit zamanını karşılaştırın. |
| Disk sürekli büyüyor | Günlük tutma, açık transaction, replication slot veya bakım ihtiyacı etkili olabilir. | Ürünün desteklediği istatistikleri inceleyin; günlükleri elle silmeyin. |
Kabul ve doğrulama kontrolleri
- Seçim matrisi aynı veri kümesi, işlem garantisi ve kurtarma hedefiyle karşılaştırılmalıdır.
- Temsilî transactionları ve sorguları gerçek veri dağılımıyla test edin.
- Ayrı hedefe restore yapıp uygulama kayıtlarını doğrulayın.
- Yetkisiz okuma ve schema değişikliği denemelerini test kimliğiyle reddedin.
- Failover sonrasında tek yetkili yazıcı ve doğru bağlantı hedefini doğrulayın.
- Bakım sırasında kilit, günlük hacmi ve gecikme değişimini ölçün.
İlgili kavramlar
Transaction sınırı
Transaction, uygulamanın belirli işlemleri birlikte başarılı veya başarısız kabul ettiği mantıksal birimdir. Veritabanı içindeki atomiklik, e-posta gönderimi veya farklı servislerdeki değişikliklerin otomatik olarak aynı atomik kapsamda olduğu anlamına gelmez. Commit noktası ve hata sonrasında tekrar denemenin davranışı açık olmalıdır. Aynı isteğin iki kez işlenmesini önlemek için idempotency gereksinimini değerlendirin. Testte ağ kesintisi ve bağlantı kopmasını commit öncesi ve sonrasında ayrı uygulayın; istemcinin hata alması işlemin kesinlikle başarısız olduğu anlamına gelmeyebilir.
İşlem günlüğü ve recovery zinciri
WAL, redo veya transaction log gibi mekanizmalar, veri değişikliklerinin kalıcılaştırılması ve kurtarılması için sıralı kayıt tutar; ürünler arasında ayrıntılar farklıdır. Veri dosyası kopyası ile işlem günlüklerinin zamanı ve zinciri uyumlu olmalıdır. Günlüklerin bulunması tek başına belirli bir zamana dönülebileceğini kanıtlamaz: başlangıç yedeği ve kesintisiz gerekli günlük aralığı da gerekir. Arşivleme gecikmesini, günlük hacmini ve geri oynatma süresini ölçün. Günlükleri kapasite kazanmak için rastgele silmeyin; saklama ve temizleme ürünün desteklediği yöntemle yapılmalıdır.
İndeks ve sorgu planı
İndeks, uygun sorgularda taranacak veriyi azaltabilir; her yeni indeks yazma, bakım ve depolama maliyeti getirir. Sütun sırası, seçicilik, filtre ve sıralama gereksinimi birlikte değerlendirilir. Sorgu yavaşlığını yalnız indeks yokluğuna bağlamayın: yanlış tahmin, kilit beklemesi, disk gecikmesi veya gereksiz veri taşıma da neden olabilir. Temsilî sorgunun yürütme planını ve gerçek satır sayılarını inceleyin. Değişikliğin okuma kazancını, yoğun yazma sırasında oluşturduğu maliyetle birlikte ölçün; üretimde kontrolsüz bakım işlemleri başlatmayın.
Kilit, bekleme ve deadlock
Eşzamanlı işlemler veri bütünlüğü için kilit veya sürümleme mekanizmaları kullanır. Uzun açık transaction, diğer işleri bekletebilir; deadlock ise birbirini bekleyen işlemler arasındaki döngüdür. Ürün bazı işlemlerden birini sonlandırabilir ve uygulamanın güvenli tekrar deneme yapması gerekebilir. Bekleyen sorgu ile onu bloke eden sorguyu birlikte inceleyin. İzolasyon seviyesini rastgele düşürmek veri tutarlılığını değiştirebilir. Transaction süresini kısaltma, tutarlı erişim sırası ve uygun indeks gibi seçenekleri aynı iş yükünde doğrulayın.
Kalıcılaştırma ve güç kaybı
Commit edilmiş verinin güç kaybından sonra korunması veritabanı, işletim sistemi, dosya sistemi, kontrolcü ve diskin yazma garantilerinin birleşimine bağlıdır. Yazma önbelleği ve flush davranışını bilmeden performans için güvenlik ayarlarını kapatmayın. Güç kaybı korumalı depolama faydalıdır fakat bütün zincirin doğru yapılandırıldığını tek başına kanıtlamaz. Üretim yerine kontrollü laboratuvarda arıza ve recovery testi yapın. Veri bütünlüğünü örnek dosya açılmasıyla değil, uygulama kayıtları ve desteklenen tutarlılık kontrolleriyle doğrulayın.
Replikasyonun kapsamı
Replikasyon veri veya durum değişikliklerini başka bir kopyaya aktarır. Senkron aktarım gecikme ve bağlantı bağımlılığı yaratabilir; asenkron aktarım ise geride kalabilir. Kopyanın güncel olması, yanlış değişikliklerden korunması anlamına gelmez: silme veya bozulma da taşınabilir. Gecikmeyi yalnız bağlantı durumu üzerinden değil, uygulamanın tamamlanan son işlemiyle karşılaştırın. Kaynak düğüm kaybedildiğinde yazma yetkisinin hangi kopyaya geçeceğini ve eski düğüm geri gelince nasıl uzlaştırılacağını tanımlayın. Replikasyon gecikmesi ile gerçek kurtarma noktasını ayrı raporlayın.